Chciałbym mieć psa/kota… Serio??? ale czy wiesz, że…?”

Obowiązki opiekuna zwierząt

Faktem jest to, iż prawne i moralne obowiązki opiekuna zwierzęcia są odgórnie usankcjonowane. To przede wszystkim zapewnienie dobrostanu, a więc zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt, zaspokojenie możliwości realizowania naturalnych potrzeb zwierzęcia. Z tego w oczywisty sposób wynika, że aby o nie dbać, musimy rozumieć, jakie ma ono potrzeby. Ta pozornie oczywista prawidłowość wcale nie jest tak czytelna i jasna w codziennym życiu. Często kierujemy się wyobrażeniami na temat tego, że zwierzęta potrzebują pewnego rodzaju zabiegów, działań czy zachowań ze strony ludzi, podczas kiedy de facto one tego nie potrzebują. To my, ludzie, niejako projektujemy swoje własne potrzeby na zwierzęta. Zakładamy więc, że zwierzęta potrzebują płaszczyków, butów, że nie mogą moknąć; że należy zakładać im wstążki czy kokardki na włosy – podczas kiedy najczęściej tak nie jest. Oczywiście są wyjątkowe sytuacje zwierząt osłabionych, które wymagają specjalnego zabezpieczenia w tego rodzaju sytuacjach jak spacer w deszczu. Jednak co do zasady dla większości zwierząt nie jest to potrzebne. Jest to przykład doskonale ilustrujący fakt, że czasem wydaje nam się, że zwierzęta czegoś potrzebują, podczas kiedy one potrzebują czegoś innego. Podkreślam więc, że istotna jest znajomość prawdziwych potrzeb zwierząt wynikających ze specyfiki gatunku rasy, ale także z cech osobniczych danego zwierzaka: płci, stanu fizjologicznego, wieku, temperamentu i jego osobowości. W nowoczesnym myśleniu o opiece nad zwierzętami mówimy o opiekunach, a nie o właścicielach. Ta pozornie tylko werbalna zmiana ma jednak odzwierciedlać głębokie przemiany w relacjach pomiędzy ludźmi i innymi gatunkami. Jeśli przyjmujemy, że opiekujemy się zwierzętami, to jesteśmy za nie odpowiedzialni, a podłożem relacji staje się troska. Nie posiadamy ich jako przedmiotów czy rzeczy. Oczywiście w polskim prawie zwierzęta traktowane są jak rzeczy, ale jednocześnie ustawa o ochronie zwierząt mówi wprost, że zwierzę rzeczą nie jest, że zwierzęta mają swoje uczucia, emocje, że odczuwają strach, cierpienie, ale także radość i szczęście. Dlatego coraz częściej odchodzi się od hierarchicznego myślenia o relacjach ludzko-nieludzkich. Wyrazem właśnie takiego partnerskiego myślenia jest mówienie o opiekunach, a nie o właścicielach zwierząt.

Błędne podejście

Niestety część osób nadal popełnia pewne błędy przy wyborze nowego członka rodziny. Jednym z nich jest kierowanie się wyglądem zwierzęcia, a nie jego specyfiką oraz wymaganiami. Harmonijne życie razem ze zwierzętami pod jednym dachem leży w dopasowaniu potrzeb ludzi i innych zwierząt. Jeżeli to dopasowanie jest dobrze przeprowadzone, jest mało konfliktów i potrzeby zwierząt nie kolidują z potrzebami ludzkich domowników, to łatwiej o równowagę i poczucie szczęścia z relacji. Błędne jest więc zakładanie, że pojawienie się zwierzęcia diametralnie zmieni nasz tryb życia. Jeśli sobie wyobrażamy, że zwierzę zmusi nas do częstszego wychodzenia na spacery, a generalnie jesteśmy domatorami, którzy wolą spędzać czas w domu, to nie miejmy złudzeń! Pies nie zmieni naszych preferencji. Jeśli z kolei jesteśmy aktywni, dużo czasu spędzamy na dworze, na różnego rodzaju sportach i aktywnościach, w które może włączyć się pies, to powinniśmy przyjmować pod swój dach takie zwierzę, które również może wykonywać z nami wiele aktywności. W takim przypadku np. przyjmowanie psów, blachycefalicznych jest niewskazane, bowiem mają one poważne ograniczenia wydolności oddechowo-krążeniowej oraz ograniczone możliwości ruchu i takich zwierząt do swojego aktywnego trybu życia nie będziemy w stanie włączyć. Najważniejsze więc powinno być to, aby dopasować temperament, osobowość, tryb życia i potrzeby zwierzęcia do siebie.

Zwierzę to zaangażowanie

Należy pamiętać też o zaangażowaniu czasowym jak i emocjonalnym, jakie wiążą się z przyjęciem psa lub kota pod swój dach. Opieka nad zwierzęciem zależy w dużej mierze od tego, w jakim stanie psycho-somatycznym jest zwierzę i na jakim jest etapie rozwoju. Jeżeli jest to zwierzę bardzo młode, będzie wymagało socjalizacji, wprowadzania w życie ludzi, treningu, szkolenia, uczenia. Jeśli jest to zwierzę starsze, to bardzo prawdopodobne, że będzie wymagało opieki, leczenia, może zaawansowanej rehabilitacji i innego rodzaju zabiegów. Wiąże się to z większymi nakładami czasu, ale i pieniędzy. Adekwatna opieka nad zwierzętami jest zawsze bardzo absorbująca, więc powinniśmy zakładać, że będziemy potrzebować dużo więcej zasobów, niż się nam na początku wydaje.

Jakie rasy są idealne na start?

Dobrym tropem przy wyborze nowego zwierzaka może być przemyślany wybór rasy. Bowiem istnieją gatunki bardziej lub mniej żywiołowe, chętnie socjalizujące się lub te introwertyczne. Tak jak wcześniej powiedzieliśmy, najważniejsze jest, aby zwierzę i jego potrzeby pasowały do naszego trybu życia. Powinniśmy się więc dobrze zastanowić, jak ten tryb życia wygląda, czy jesteśmy aktywni, jak często wyjeżdżamy, czy mamy opiekę dla zwierzęcia na czas swojej nieobecności. Ile czasu jesteśmy w stanie mu poświęcić, a także jakie mamy ograniczenia? Czy mieszkam z wrażliwymi osobami, z dziećmi, które wymagają opieki, jak duże mamy lokum do dyspozycji, czy mieszkamy w centrum miasta czy na obrzeżach. Klucz dobrej relacji leży w dobrym zgraniu potrzeb ludzi i zwierząt.

Jakie 5 złotych zasad warto zapamiętać przed podjęciem decyzji o adopcji lub zakupie zwierzęcia?

1. Pomyśl o sobie – czy jesteś gotowy na przyjęcie nowego zwierzęcia?

2. Pomyśl o zwierzęciu – jakie są jego potrzeby i specyfika?

3. Skoordynuj potrzeby zwierzęcia ze swoimi.

4. Monitoruj relację, czyli buduj ją świadomie i zasięgnij sprawdzonych informacji w tym celu.

5. Kieruj się dobrem zwierzęcia.

autorka wpisu: prof. Hanna Mamzer, specjalistka ds. relacji między zwierzętami a ludźmi